Vino site

Spanje

Qua oppervlakte is dit het grootste wijnland ter wereld, hoewel dit aan het achteruitgaan is, dit komt door de vele rooiingen in de streek La Mancha.

Ligging

Spanje is een schiereiland, wat wil zeggen dat het omgeven is door veel water. Later zal nog duidelijk worden dat dit heel belangrijk is voor de wijnbouw.

De enige landsgrenzen zijn er met Frankrijk in het noorden, afgeschermd door de Pyreneeën en Portugal in het westen.

Het land is gelegen op de 40e breedtegraad en dus ideal om aan wijnbouw te doen.

Terroir

hoogte

Spanje bestaat voor het grootste deel uit gebergtes en plateaus met als de meest gekende de Pyreneeën in het noorden en de Sierra Nevada in het zuiden met een top van 3482 meter.

Het merendeel van de wijngaarden liggen in valleien of op de flanken van die gebergtes. De regio van La Mancha ligt volledig op een hoogplateau, namelijk de Spaanse hoogvlakte.

bodem

De belangrijkste bodemsoorten in Spanje zijn leisteen, kalksteen en in de meer noordelijke gebieden komt er ook klei voor. Maar laten we ook graniet niet vergeten dat vooral aan de kuststreken terug te vinden is.

klimaat

Gezien het een groot land is zit er wel een verschil in klimaat tussen het noorden en het zuiden, het oosten en het westen, enz. maar over het algemeen een warm tot zelfs plaatselijk heet klimaat met niet zo veel regen.

Hieronder heeft u een overzicht van de verschillende klimaten per zone.

Pyreneeën :      Algemeen een hooggebergteklimaat, frisse zomers en koude
                            winters met vrij veel neerslag
Noordoosten : Mediterraan klimaat, warme tot hete zomers en milde winters met +/-
                            600 mm neerslag/jaar
Zuidoosten :      Mediterraan klimaat, warme tot zeer hete zomers en zachte winters
                            met zelfs stukken die woestijn zijn. Met amper 150 mm neerslag/jaar
                            de droogste plaats van Europa.
Zuidkust :           Subtropisch klimaat, hete zomers met gemiddelde temperaturen van
                             20 graden, zeer hoog.
Zuidwesten :     Warme maar geen extreme zomers en relatief veel neerslag en zeer
                             milde winters.
Noordwesten : Zeeklimaat met milde winters en zomers en heel veel neerslag.
Spaanse HV :   Mediterraan klimaat met continentale invloeden, zeer warme zomers
(hoogvlakte)      en koude winters met weinig neerslag.
Ebrovallei :        Landklimaat : hete zomers en koude winters met weinig neerslag.
Guadalquivir :   Lange zomers met extreme hitte, heel weinig regen, woestijnachtig.

De vele klimaattypes worden veroorzaakt door de verschillende natuurlijke invloeden, namelijk de ligging aan de Middenlandse zee in het oosten en zuiden, die zorgt voor de warme mediterrane invloed. Dan aan de andere kant is er de Atlantische oceaan, die zorgt voor eerder een koude invloed en ongeveer temidden van de kust van Portugal kruipt de Atlantische golfstroom onder de warme Canarische golfstroom.

Geschiedenis

De geschiedenis gaat al een hele tijd terug, tot 3000 v.C.. Er werden namelijk sporen teruggevonden van de toenmalige Iberiërs, genoemd naar de streek rond de Ebro waar deze sporen werden gevonden. Lange tijd hebben ze het zuiden en het oosten bezet maar rond 300 v.C. hebben ze zich uiteindelijk toch samengevoegd met de noorderse volken, meer bepaald de Kelten. Die wisten al hoe men 'wijn' moest maken.

Tegelijkertijd vestigden de Feniciërs zich in het zuiden van Spanje en rond 1000 v.C. hebben ze de stad Xera oftewel Jerez opgericht die ongetwijfeld iedereen kent voor zijn sherry's. Op de heuvels bij de stad hebben ze de eerste wijngaarden aangelegd waar aanvankelijk enkel zoete wijn werd gemaakt die overal naam maakte.

Dan kwamen er verschillende volkeren langs zoals de Grieken, Kelten, Carthagers, ... tot de Romeinen kwamen, zij bezetten het grootste deel en doopten dit Hispania en hier zien we dus de duidelijke link naar España. De wijnbouw bloeide toen helemaal en dit werk werd dan verder gezet door de West-Gotische Christenen.

Tot in 711 de Moren die uit Afrika kwamen de leiding overnamen voor maar liefst 781 jaar, tot in 1492. De economie en cultuur leefde echter wel op, wat niet van de wijnbouw kon gezegd worden tot de Christenen alweer de fakkel overnamen. Alles floreerde terug en ook de Engelsen kregen heel veel interesse in de Spaanse wijnen.

Tijdens de Phylloxeracrisis kwamen er veel Fransen afgezakt naar Spanje om hier kun werk verder te zetten maar ook hier voelde de luis zich goed thuis.

Maar de Spanjaarden kwamen er snel weer bovenop tot de periode van oorlogen eraan kwam. De wijnbouw kwam alweer in een dip terecht en het duurde tot midden de 20e eeuw vooraleer de markt weer stabieler werd.

Het waren vooral goedkope bulkwijnen die gemaakt werden dat natuurlijk het imago niet ten goede kwam. Alsook overgeöxideerde wijnen uit stenen kruiken die vaak héél lomp overkwamen kreeg men voorgeschoteld. Gelukkig is hier zo goed als een eind aan gekomen en sinds de jaren 90 is men aan een positief beeld begonnen.

De bulkwijnen van La Mancha verdwijnen stilaan van het toneel.

De kelders werden gemoderniseerd met inox vaten met temperatuurscontrole, .. waardoor de kwaliteit sterk omhoog ging en ook over houtlagering werd er meer nagedacht. Hiervoor mag Miguel Torres wel met de eer gaan lopen.

Net zoals bij alle producten en branches zijn er trends en zo komen de Spaanse wijnen ook op en gaan ze wel eens weer af.

Druivensoorten

Spanje zou wel eens zijn authenticiteit durven vergeten en ruilen voor internationale stijlen maar toch zien we dat de autochtone druivenrassen aan een revival bezig zijn.

Syrah en cabernet sauvignon laten we even terzijde maar een paar andere internationale druiven zijn toch nog even het vernoemen waard hieronder, net als de vele autochtone druivenrassen.

wit

- Macabeo ( Viura )

Dit is naast Airén waarschijnlijk de meest aangeplante druif van Spanje.

In bijna elke streek staat deze aangeplant, weliswaar soms onder een andere naam, namelijk Viura ( Rioja/Ribeiro,.. ) Het is de hoofddruif voor de ondertussen alomgekende cava, hier zorgt hij voor de fruitige toets. Het is een beetje een allrounder, Men kan er lichte, fruitige stijlen van maken tot vollere houtgerijpte wijnen.

- Xarel.lo

Naast Macabeo ook een belangrijke druif voor cava. Hij zorgt voor de frisse zuren in de assemblage maar vertoont ook wat meer restsuiker wat dus voor extra alcohol zorgt. Dit lost men op door heel vroeg te gaan plukken en bij voorkeur 's ochtends of zelfs 's nachts.

- Parellada

De derde cépage in de rij voor cava. Deze zorgt dan weer voor de bloemige noot in de mousserende wijn.

- Verdejo

Deze druivensoort is niet meer toegestaan voor het maken van cava. Hier maakt met eerder fruitige wijnstijlen van met vrij veel zuren. We kunnen hem zelfs vergelijken met sauvignon blanc, maar dan voor een warmer klimaat. Deze staat vooral in Rueda aangeplant waar hij het belangrijkste ras is. Een goed alternaitef dus voor mensen die de sauvignon een beetje beu zijn..

- Albariño

De riesling van Spanje, daar wordt hij steeds aan gelinkt. Genetisch onderzoek wees eerder al uit dat er een ver verband is tussen de beiden. Een hoge zuurtegraad en ook de minerale aroma's doen er hem zeker aan denken. Alweer een vervanger voor een Franse cépage dus. Galicië is de hoofdregio waar deze staat aangeplant.

- Palomino fino

Waarschijnlijk heel onbekend voor velen maar als ik zeg dat dit de basisdruif is voor sherry, doet hij zeker een belletje rinkelen. Weinig zuren en aroma's typeren dit druivenras. Dus niet zo zeer succesvol als gewone wijnen.

De basiswijnen verdwijnen in houten vaten om onder een deken van flor in sherry omgezet te worden.

- Pedro Ximenez

Genoemd naar een Duitse onderzoeker, Peter Siemens.

Vooral voor zoete versterkte wijnen wordt deze aangewend, alsook voor de zoete dessertsherry's.

- Airén

Voorlopig nog het meest aangeplante druivenras van het land, maar deze wordt massaal gerooid, men krijgt zelfs premies hiervoor. Dit is de basisdruif voor de vele bulkwijnen uit La Mancha en heeft dus niet veel met kwaliteit te zien.

- Godello

Een druivensoort die vooral een grote rol speelt in Galicië, naast de albariñodruif. Hij geeft wijnen me vrij veel zuren en kan zeker bij de aromatische rassen gerekend worden.

- Treixadura

Ook deze vinden we meestal alleen in Galicië, maar dan in een blend met andere druiven zoals de viura, Torrontes en albariño. Hij geeft lichte wijnen met veel finesse.

Rood

- Tempranillo

Iedereen die een beetje van wijn afweet, kent zeker tempranillo, hét visitekaartje van Spanje. Van wijnen die iets zachter/fruitiger zijn tot krachtige, volle wijnen uit Rioja.

Een eerder kruidig aroma, kersen,... Hij verandert vaak van naam naarmate de streek waarin hij gecultiveerd wordt maar dit wordt verder wel nog duidelijk gemaakt.

- Garnacha / Garnatxa / Grenache noir

Een internationaal gekend druivenras is dit zeker maar toch wil ik hem hier nog even vernoemen gezien dit de bakermat is van de 'pinot noir van het zuiden'. Vooral in het noorden, noordoosten vinden we deze terug, voor de rosé cava's, maar vooral voor de rode wijnen in Catalunya en Priorat. Ook hier heel kruidige aroma's, iets meer alcohol en zachte tannines.

- Mencia

Een druivenras die meer en meer aan populariteit wint. Vooral in het noorden, in Galicië en Castilla y Léon vinden we deze terug. Er wordt vaak beweerd dat hij verwant is aan cabernet franc maar onderzoekt heeft al getoond dat dit niet het geval is. Het is dus een unieke cépage die naarmate het oogstjaar eerder naar pinot noir of syrah neigt te gaan, als dat geen groot verschil is. Zeker een druif met veel potentieel.

- Monastrell

Vooral belangrijk voor de roséversie van cava. Het is eigenlijk een andere naam voor Mourvèdre. Nu niet direct een druivensoort die men in een mousserende wijn zou verwachten denk ik gezien hij enorm krachtige wijnen voortbrengt en zeer laat rijpt.

Maar gezien de tannines niet meegaan in de wijn kan dit eigenlijk geen kwaad.

- Cariñena / Carignan / Mazuelo

U ziet het al, een druivensoort die zoals alle andere een andere naam kan aannemen. In tegenstelling tot als in Frankrijk verliest ze hier veel minder terrein gezien de druif hier nog meer kans krijgt om zijne vele zuren op het einde nog af te breken waardoor de scherpe kant niet aanwezig is. Niet te verwarren met de d.o. cariñena ( herkomstbenaming, hier staat hij amper 6 % aangeplant )

Andere druivensoorten komen ter sprake in het desbetreffende gebied.

Wetgeving

Net als in Frankrijk is er hier ook een piramide qua kwaliteit, en deze gaan we nu even naast elkaar stellen.

VdM ( Vino de Mesa ) VdT ( Vin de Table )

geen specifieke regels, mag uit
meerdere gebieden komen en
heeft geen jaartal zelfs

VC ( Vino Comarcales ) bestaat niet in Frankrijk

VdM's van een bepaalde streek
met een jaartal, feitelijk overbodig.
Wordt in de toekomst verboden zelfs.

VdT ( Vino de la Tierra ) VDP ( Vin de Pays )

Wijnen uit een specifiek afgebakend
gebied die bekend staan voor hun
grote kwaliteit

DE ( Denominación Especifíca ) bestaat niet in Frankrijk

Wordt toegekend aan een VdT die op
weg is naar een DO, mag enkel vermeld
worden als de gehele streek op weg is.

DOp ( Denominación de Origen provisional ) bestaat niet in Frankrijk

Wordt toegekend aan één bepaalde bodega
die goed op weg is om DO te worden als niet
de gehele streek op weg is.

DO ( Denominación de Origen ) AOVDQS / AOC

Dit geld voor bijna alle kwaliteitswijnen

DOCa ( Denominación de Origen Calificada ) AOC +

Een beetje te vergelijken met de Italiaanse
docg-wijnen. Enkel Rioja en Priorat mogen deze
status dragen.

Naast de Piramide die de kwaliteit aangaat van de wijnen is er ook nog een onderscheid wat lagering betreft. Hieronder ziet u wat deze wet inhoud.

Vino Joven

Heel jonge fruitige wijnen die direct op fles mogen en dus geen of toch zo goed als geen houtlagering hebben gehad. Deze staan ook wel gekend als Vino del Año en mogen direct op de markt komen.

Crianza

Deze wijnen moeten minstens 2 jaar gerijpt hebben op het domein waarvan 6 maand op vat. In de Riojastreek wordt er zelfs geopteerd voor 12 maand. Deze mogen dus pas vanaf het derde jaar op de markt komen.

De witte en rosécrianza's moeten tenminste 1 jaar op het domein rijpen waarvan de helft op vat en mogen dus al vanaf het 2e jaar verkocht worden.

Reserva

Hier zitten we nog een stapje hoger, de wijnen mogen pas vanaf hun vierde jaar ( vanaf het oogstjaar gerekend ) verkocht worden. waarvan 1 jaar op hout en dus 2 jaar op fles.

De witte en roséreserva's mogen pas vanaf het derde jaar op de markt komen, verplicht 6 maand hout en anderhalf jaar op fles dus.

Gran Reserva

Dit zijn dan de absolute topwijnen en wordt dus meestal enkel in topjaren gedaan.

Ze moeten verplicht 2 jaar op vat en dan nog eens 3 jaar op fles om dan zo in het zesde jaar op de markt te komen, dus een 2004 gran reserva zal pas in 2010 pas verschijnen.

Voor de witte en roséwijnen geldt ook de regel dat ze pas in het zesde jaar mogen verkocht worden maar dit is dus eerder zeldzaam. 6 maand op vat is het minimum maar vaak is dat langer.